Jawapan Cadangan
Soalan 6
Pendahuluan (2-3 Markah)
Sebelum campur tangan British pada tahun 1874, Negeri-negeri Melayu mengamalkan sistem pemerintahan beraja yang bersifat hierarki dan feudal. Dalam struktur ini, Sultan menduduki hierarki tertinggi sebagai pemerintah mutlak, diikuti oleh golongan pembesar, penghulu, dan rakyat jelata. Golongan pembesar dilantik secara rasmi oleh Sultan melalui pengurniaan Surat Kuasa (Tauliah) untuk mentadbir kawasan daerah atau jajahan tertentu yang dikenali sebagai Kawasan Pegangan atau Kawasan Pemakanan. Hubungan antara Sultan dengan pembesar bersifat saling memerlukan demi mengekalkan kestabilan politik negeri. Dari aspek politik, golongan pembesar memainkan peranan yang sangat signifikan dalam sistem pentadbiran, keselamatan, kehakiman, dan pengukuhan kedaulatan institusi beraja sebelum kedatangan penjajah British.
Pembesar memainkan peranan politik yang sangat penting dalam membantu Sultan melicinkan jentera pentadbiran pusat serta menggubal dasar-dasar kerajaan Negeri Melayu tradisional. Golongan pembesar ini menganggotai Majlis Penasihat Sultan dan memegang portfolio khusus yang bertindak sebagai tiang sandaran utama institusi beraja. Mereka bertanggungjawab memberikan nasihat politik dalam hal ehwal luar, menguruskan hal ehwal kewangan, mengetuai angkatan tentera, dan menentukan keputusan penting negeri—termasuklah dalam urusan pelantikan pengganti takhta sekiranya Sultan mangkat bagi mengelakkan konflik perebutan kuasa. Sebagai contoh, dalam Sistem Pembesar Berempat di Perak, Bendahara bertindak sebagai penasihat utama dan pemangku Sultan, Temenggung membantu Sultan dalam menjaga keselamatan serta kehakiman, manakala Laksamana membantu Sultan dalam menguruskan pertahanan maritim. Kesannya, bantuan dan sokongan padu daripada pembesar pusat ini memastikan roda pentadbiran institusi kesultanan dapat berfungsi dengan sistematik, stabil, dan berwibawa.
Golongan pembesar juga memainkan peranan yang signifikan sebagai penasihat utama kepada Sultan dalam penggubalan dasar dan sistem pentadbiran Negeri-negeri Melayu. Peranan ini dilaksanakan melalui keanggotaan mereka dalam Majlis Penasihat Diraja yang berfungsi membimbing pemerintah membuat keputusan politik yang berwibawa, khususnya yang berkaitan dengan hubungan diplomatik, pembentukan undang-undang, serta urusan pelantikan waris takhta sekiranya Sultan mangkat. Nasihat dan konsensus daripada pembesar sangat kritikal kerana tanpa persetujuan mereka, seolah-olah tiada keabsahan moral bagi seseorang Sultan untuk melaksanakan sesuatu ketetapan besar di peringkat negeri. Sebagai contoh, di Negeri Sembilan, Undang Yang Empat bertindak sebagai penasihat mutlak dan pemilih diraja yang menasihati serta menentukan pelantikan Yang di-Pertuan Besar berdasarkan hukum Adat Perpatih. Kesannya, peranan pembesar sebagai penasihat ini berjaya mengekalkan konsep perkongsian kuasa, menjamin kestabilan hierarki feudal, serta mengelakkan berlakunya pemerintahan kuku besi oleh institusi beraja.
Selain itu, golongan pembesar juga memainkan peranan yang sangat kritikal dalam menentukan dan melantik pengganti Sultan bagi mengekalkan kelangsungan institusi beraja. Kuasa politik ini membolehkan para pembesar peringkat pusat bertindak sebagai ahli jawatankuasa pemilihan diraja yang akan bersidang sebaik sahaja seseorang pemerintah mangkat. Peranan ini amat penting bagi memastikan proses peralihan kuasa berjalan lancar, mengekalkan kestabilan politik negeri, serta mengelakkan berlakunya kekosongan kuasa (power vacuum) yang boleh mencetuskan perang saudara. Sebagai contoh, di Perak, golongan Pembesar Berempat mempunyai pengaruh yang besar dalam menentukan sama ada sistem giliran takhta (Raja Muda, Raja Bendahara, Raja Di-Hilir) dipatuhi, malah mereka berkuasa menolak calon yang tidak berwibawa seperti yang berlaku dalam kes pelantikan Raja Ismail pada tahun 1871. Kesannya, kuasa pembesar dalam melantik pengganti Sultan ini membuktikan mereka mempunyai pengaruh semak dan imbang (check and balance) yang kuat terhadap kedudukan takhta kerajaan Negeri-negeri Melayu.
Pembesar di pelbagai peringkat struktur pentadbiran memikul tanggungjawab politik yang besar untuk memastikan wujudnya keamanan, ketenteraman awam, dan keadilan di seluruh wilayah negeri. Pada peringkat pusat, pembesar memegang portfolio keselamatan khusus untuk menggubal strategi pertahanan serta membanteras ancaman besar, manakala pembesar di peringkat daerah dan akar umbi pula bertindak menguatkuasakan undang-undang tradisional serta menyelesaikan pertikaian domestik bagi mengelakkan anarki sivil. Sebagai contoh, di peringkat pusat, Sultan Muhammad II di Kelantan telah membentuk Jemaah Menteri Peperangan yang bertanggungjawab menjaga keselamatan dan pertahanan negeri, manakala di Negeri Sembilan, pembesar peringkat daerah iaitu Lembaga bertanggungjawab menyelesaikan kes jenayah dan menjaga keharmonian suku masing-masing mengikut Adat Perpatih, dan di peringkat paling bawah, Penghulu di peringkat kampung memastikan undang-undang dipatuhi serta ketenteraman harian setempat dikekalkan. Kesannya, rantaian kawalan keselamatan yang sistematik daripada peringkat jemaah menteri, lembaga, sehinggalah ke institusi penghulu ini berjaya mengekalkan keharmonian sosiopolitik yang kukuh di Negeri-negeri Melayu.
Kesimpulan (2 Markah)
Secara keseluruhannya, pembesar memainkan peranan politik yang sangat dominan dan komprehensif dalam sistem pemerintahan Negeri-negeri Melayu tradisional sebelum tahun 1874. Mereka bukan sahaja bertindak sebagai pentadbir, hakim, dan panglima tentera di peringkat daerah, malah menjadi tonggak utama yang mengekalkan kestabilan politik dan kedaulatan Sultan di peringkat pusat. Namun begitu, konflik perebutan kuasa dalam kalangan pembesar serta pertikaian takhta yang gagal dikawal akhirnya telah membuka ruang kepada campur tangan British melalui Perjanjian Pangkor pada tahun 1874. Pasca-1874, pengenalan Sistem Residen telah meragut institusi pembesar tradisi ini apabila kuasa politik mereka diambil alih sepenuhnya oleh pegawai British, sekali gus mengubah landskap politik Tanah Melayu buat selamanya.
Soalan 7
Pengenalan (2 markah)
Dasar Ekonomi Baru (DEB), yang diperkenalkan pada tahun 1970 hingga 1990, merupakan satu strategi rancangan pembangunan ekonomi dan sosial 20 tahun yang digubal berikutan peristiwa 13 Mei 1969. Rangka tindakan komprehensif ini dilancarkan melalui Rancangan Malaysia Kedua (1971–1975) oleh Perdana Menteri kedua, Tun Abdul Razak Hussein. Matlamat utama DEB adalah untuk mewujudkan perpaduan negara berasaskan pengagihan kekayaan yang adil melalui serampang dua mata.
Antara matlamat uatama DEB ialah menghapuskan
pengenalan kaum mengikut fungsi ekonomi dengan mengurangkan kebergantungan
masyarakat Melayu dan Bumiputera pada sektor pertanian tradisional serta
meningkatkan penyertaan mereka dalam sektor korporat moden yang didominasi oleh
kaum bukan Bumiputera. Sebelum pelaksanaan DEB, wujud jurang ekonomi yang sangat ketara akibat dasar "pecah dan perintah" British yang menetapkan majoriti masyarakat Melayu di kawasan luar bandar dengan aktiviti pertanian sara diri berkos rendah, manakala kaum bukan Bumiputera menguasai bandar melalui sektor perdagangan dan perindustrian yang berpendapatan tinggi. Melalui matlamat ini, tenaga kerja Bumiputera tidak lagi terperangkap dalam sektor pertanian sahaja, malah mampu bersaing dan memiliki bahagian dalam sektor perdagangan dan perindustrian negara, sekali gus melahirkan masyarakat yang setaraf dengan kaum lain demi keadilan sosioekonomi.
DEB juga bermatlamat membasmi kemiskinan mutlak secara menyeluruh tanpa mengira kaum melalui peningkatan pendapatan dan penyediaan peluang pekerjaan yang saksama untuk seluruh rakyat Malaysia. Sebelum tahun 1970, masalah kemiskinan bukan sahaja membelenggu masyarakat Melayu di sektor pertanian luar bandar, malah turut menjejaskan komuniti bukan Bumiputera seperti kaum India di kawasan estet dan kaum Cina di kawasan kampung baru serta pinggir bandar. Bagi mengatasi isu ini secara adil, kerajaan telah melaksanakan program pembangunan sosioekonomi secara inklusif dengan membuka peluang pekerjaan baharu di sektor perkilangan dan pembuatan, di samping menaik taraf kemudahan infrastruktur asas seperti bekalan elektrik, air bersih, jalan raya, pendidikan, dan kesihatan ke seluruh pelosok negara.
Selain itu, DEB juga bermatlamat mewujudkan kestabilan politik dan harmoni sosial dalam kalangan masyarakat berbilang kaum melalui pengagihan kekayaan negara secara adil dan saksama. Ketidakseimbangan ekonomi yang ketara antara kaum sebelum tahun 1970 telah mencetuskan rasa tidak puas hati dan prasangka, yang akhirnya memuncak dalam peristiwa berdarah rusuhan kaum pada 13 Mei 1969. Bagi mengelakkan tragedi sedemikian berulang, DEB direka sebagai instrumen sosioekonomi untuk merapatkan jurang pendapatan dan menghapuskan pengenalan kaum mengikut fungsi ekonomi melalui pelaksanaan strategi serampang dua mata. Langkah-langkah holistik ini berjaya mengurangkan ketegangan etnik, mewujudkan suasana politik yang stabil, dan membina kepercayaan serta toleransi antara komuniti.
DEB turut bermatlamat memacu dan mengukuhkan pertumbuhan ekonomi negara yang berterusan melalui kepelbagaian sektor ekonomi dan peningkatan daya saing pasaran. Sebelum tahun 1970, ekonomi Malaysia terlalu bergantung kepada komoditi primer tradisional seperti bijih timah dan getah yang harganya tidak stabil di pasaran dunia. Bagi mengukuhkan pertumbuhan negara, DEB bertindak sebagai pemangkin dengan melancarkan program perindustrian secara besar-besaran, terutamanya melalui strategi penggantian import dan industri berorientasikan eksport, di samping memperluas pembukaan tanah pertanian komersial baharu.
Kesimpulan (2 markah)
Secara keseluruhannya, DEB (1970–1990) telah berjaya meletakkan asas yang kukuh bagi transformasi ekonomi dan sosial negara. Dasar ini juga berjaya melahirkan kelas menengah dan profesional Bumiputera yang luas, sekali gus mengurangkan jurang ekonomi ketara antara kaum yang pernah mengancam kestabilan negara. Impak positif daripada keadilan pengagihan kekayaan ini telah mewujudkan keharmonian dan kestabilan politik, yang membolehkan agenda pembangunan negara diteruskan secara berkesan melalui dasar-dasar susulan selepas tahun 1990.
Soalan 8
Pendahuluan
Campur tangan British di Kelantan bermula secara rasmi selepas Perjanjian Bangkok 1909, di mana Siam menyerahkan naungan Kelantan kepada pihak British. Rentetan itu, British telah melantik J.S. Mason sebagai Penasihat British di Kelantan untuk memperkenalkan sistem pentadbiran moden. Walau bagaimanapun, pembaharuan barat ini telah mencetuskan rasa tidak puas hati dalam kalangan masyarakat tempatan, terutamanya di daerah Pasir Puteh. Penentangan yang dipimpin oleh Haji Mat Hassan bin Munas, atau lebih dikenali sebagai Tok Janggut, bukan sekadar reaksi spontan, sebaliknya merupakan impak daripada tekanan ekonomi, pencabulan kedaulatan tempatan, dan kelemahan tadbir urus pegawai British yang dilantik.
Sistem Penasihat
British yang tidak cekap dan tidak bertimbang rasa merupakan faktor utama
penentangan Tok Janggut. Kelemahan ini jelas kelihatan apabila British melantik
Encik Abdul Latif dari Singapura sebagai Pegawai Daerah Pasir Puteh yang
baharu menggantikan pembesar tempatan. Encik Abdul Latif menjalankan
pentadbiran dengan kasar, angkuh, dan birokratik serta memaksa penduduk
luar bandar berjalan jauh hanya untuk membayar cukai tanah di pejabat daerah.
Sikap beliau yang tidak bertolak ansur dan enggan melayan Tok Janggut
yang hadir untuk membayar cukai telah menyinggung maruah masyarakat tempatan,
sekali gus mencetuskan kebangkitan bersenjata.
Faktor penentangan Tok Janggut juga disebabkan oleh pengenalan sistem pungutan cukai baharu tanah oleh British pada tahun 1915 melalui sistem Land Regulations. Sistem ini menggantikan sistem ufti lama kepada bayaran wang tunai bagi pelbagai hasil pertanian. Rakyat diwajibkan membayar cukai tanah sebanyak 60 sen setahun, cukai pokok kelapa sebanyak 3 sen sebatang, cukai pokok pinang 1 sen sebatang, dan pokok sirih 5 sen sebatang. Cukai yang dikenakan ini dianggap sangat membebani petani tempatan yang majoritinya hidup dalam kemiskinan dan hanya bergantung kepada pertanian sara diri. Perubahan radikal ini menimbulkan kemarahan yang mendalam kerana rakyat merasakan hak mengusahakan tanah milik leluhur mereka telah dirampas dan diperas oleh orang asing.
Campur tangan British turut mengakibatkan kemerosotan kuasa politik golongan pembesar tradisional. Sebelum kedatangan British, Engku Besar Jeram (Tuan Ahmad) merupakan pemerintah tradisi yang berkuasa penuh memungut cukai dan menjaga keamanan di daerah Pasir Puteh. Apabila British memperkenalkan Sistem Penasihat, mereka melantik Che Abdul Ghafar sebagai Pegawai Daerah (Ketua Jajahan) Pasir Puteh. Pelantikan pegawai luar ini menyebabkan Engku Besar Jeram kehilangan status, pengaruh, dan hak memungut cukai. Kehilangan kuasa ini menyebabkan golongan pembesar berasa terpinggir. Engku Besar Jeram kemudiannya berpakat dengan Tok Janggut, Haji Said, dan Ishak untuk merancang penentangan bersenjata bagi mengembalikan status quo serta hak kedaulatan jajahan mereka.
Faktor sentimen keagamaan global dan domestik turut memperkuatkan tekad penentangan dan anti-British. Di peringkat antarabangsa, Empayar Uthmaniyah di Turki telah mengeluarkan fatwa jihad menentang kuasa Barat (termasuk British) semasa Perang Dunia Pertama tercetus pada tahun 1914. Sebagai seorang tokoh agama yang pernah menuntut ilmu di Mekah, Tok Janggut sangat terkesan dengan seruan ini. Sentimen anti-British semakin membara kerana British dilihat sebagai kuasa kafir yang cuba menjajah bumi umat Islam Kelantan. Kebangkitan Tok Janggut mendapat sokongan padu daripada masyarakat tempatan yang melihat perjuangan ini sebagai satu tuntutan mempertahankan maruah agama, bangsa, dan tanah air daripada penjajahan kuasa luar.
Kesimpulan
Kesimpulannya, penentangan Tok Janggut terhadap British di Kelantan merupakan manifestasi penolakan total terhadap proses pembaratan dan penjajahan mutlak. Walaupun British cuba melabelkan gerakan ini sebagai penderhakaan terhadap Sultan Kelantan (Sultan Muhammad IV) untuk melemahkan sokongan rakyat, hakikatnya ia adalah tindak balas sah terhadap penindasan ekonomi, birokrasi yang zalim, dan kehilangan kedaulatan tempatan. Walaupun perjuangan Tok Janggut berakhir dengan tragedi apabila beliau gugur dalam pertempuran di Kampung Dalam Pupuh, peristiwa ini kekal menjadi simbol keberanian dan asas penting kepada gerakan nasionalisme tanah air yang menentang sebarang bentuk kezaliman imperialisme.
